Beyazları En İyi Ne Beyazlatır? Sararma, Grileşme ve Lekede Yöntem Seçimi

Sararma, Grileşme ve Leke: Hangi Yöntem Hangisine Yarar?

Sararma çoğu zaman bir lekeden gelmez. Ter, vücut yağı, deodorant, her yıkamadan artakalan deterjan ve yumuşatıcı liflerin arasına yerleşir. Bu birikim zamanla ve ısıyla koyulaşır. Tanınması da kolaydır, çünkü genellikle aynı yerlerde çıkar: koltuk altı, gömlek yakası, yastık kılıfının baş değen yüzü. Kumaşın yüzeyi temiz görünebilir. Kalıntı yüzeyde değil lifin arasındadır ve normal bir yıkama oraya çoğu durumda yeterince ulaşmaz.

Grileşme başka bir sorundur, gözle de ayırt edilir. Sarılık bölge bölge çıkar. Grilik parçanın tamamını birden soluklaştırır. Buradaki sebep çoğu durumda yıkamanın kendisidir. Renkliyle birlikte yıkanan beyaz sudaki boyayı alır. Makine tıka basa doldurulduğunda parçalar suyun içinde yeterince hareket edemez ve sudan ayrılan kir kumaşa geri yerleşir. Sert suda kirecin bıraktığı mat tabaka da beyazı griye yakın gösterir. Grileşmede bir ağartıcıya geçmeden önce yıkama düzeni değiştirilmelidir, çünkü düzen aynı kaldığında grileşme tekrarlanır.

Üçüncüsü leke. Ayırt etmesi en kolay olan da budur, sınırı bellidir ve kenarını parmağınızla gösterebilirsiniz. Hangi adımın önce geleceği ise lekenin türüne göre değişir. Yumurta ve süt gibi protein taşıyan lekelerde ilk adım soğuk sudur, çünkü sıcak su proteini pişirip kumaşa sabitler. Böyle bir parçayı doğrudan 50-60 °C'lik bir bekletme suyuna koymak lekeyi çıkarmak yerine yerleştirebilir. Bir beyazda hem leke hem sararma varsa sıra bellidir: önce leke kendi yöntemiyle çıkarılır, genel beyazlatma sonraya kalır.

Yemek karbonatı (sodyum bikarbonat) çözündüğü suyu hafif bazik yapar, yani asidin ters ucuna taşır, ve kokuyu bastırmakta kullanılır. Suyun sertliğini alma işi ise çamaşır sodasına, yani sodyum karbonata aittir. Yemek karbonatının sertlik üzerindeki etkisi bundan belirgin biçimde daha zayıftır. Suyun sert olduğu yerde beyazlar yıkandıkça matlaşır, o matlıkta çamaşır sodası denenir. Kokusu geçmeyen bir beyazda ise yemek karbonatı kullanılır. Nerede kullanılmayacağı da bellidir: çamaşır sodası hayvansal lifleri ve elastan karışımlarını yıpratır, bu yüzden yünde, ipekte ve esnek beyazlarda kullanılmaz. İkisi de ağartıcı değildir. Yıkamayı desteklerler. Sararmış lifin rengini geri getirmeleri beklenmez.

Sirke ve limon suyunun işi daha dardır, çünkü ikisi de asittir ve karbonatın ters yönünde çalışır. Sirke, kirecin beyazda bıraktığı matlığa karşı kullanılır. Limon suyunun etkisi ise güneş ışığıyla birlikte anılır, ama sararmış pamukluda biz ölçmedik. Buradan belirgin bir açılma beklemeyin. Nerede kullanılmayacağından çok, neyle birleşmeyecekleri önemlidir. Karbonatla aynı suda birleştirilmeleri köpürme dışında bir şey üretmez, çünkü asit ile baz birbirini tüketir. Oksijen bazlı bir tozla da aynı suya konmazlar, çünkü Sincabım'ın oksijeni bazik suda açığa çıkar ve asit o koşulu bozar.

Oksijen bazlı bir ürün olan Sincabım'ın işi sararma ve liflerde birikmiş kalıntıdır. Suda çözündüğünde açığa çıkan aktif oksijen, lifin arasındaki renkli kalıntıyı oksitler, yani kimyasal olarak parçalar ve kumaştan ayrılmasına yardımcı olur. Oksijenin lifin arasına işlemesi zaman ister. Bu yüzden tekstilde sıcak su tek başına yetmez, süre de gerekir. Kullanılamayacağı yerler klorlu çamaşır suyununkinden azdır. Renkli ve desenli parçalarda da kullanılabilir. Buna karşılık asitle aynı suya girmez, klorlu hiçbir ürünle de birlikte kullanılmaz.

Klorun ağartma etkisi pamukluda daha hızlı görünür. Bu, klorlu ağartıcı sınıfının bilinen davranışıdır, bizim karşılaştırmalı ölçümümüz değil. Nerede kullanılamayacağı ise elimizde duruyor. Yün, ipek ve elastan karışımı beyazlarda kullanmayın. Renkli dikişi ya da baskısı olan bir beyazı lekeler. Neyle birleşeceği konusunda da esneklik yoktur: klorlu çamaşır suyu oksijen bazlı tozla ya da başka temizlik ürünleriyle aynı suda kullanılmaz, art arda da uygulanmaz. Bu karışım tehlikeli gaz açığa çıkarabilir.

Yemek karbonatının ve çamaşır sodasının sararmış kumaşta ne kadar sonuç verdiğini kendi kullanımımızda ölçmedik. Bu dördünü tek bir sıraya dizmenin dayanağı yok. Seçim, beyazın neden bozulduğuna ve etiketin neye izin verdiğine göre yapılır.

Yüzey ve Kumaş Uyarıları

• Klorlu çamaşır suyunu Sincabım'la ya da klor içeren başka bir ürünle aynı suda kullanmayın. Art arda da uygulamayın. Bu karışım tehlikeli gaz açığa çıkarabilir.
• Tozu doğrudan kumaşın üzerine dökmeyin. Çözünmemiş tanecikler kumaşın tek bir noktasında yoğunlaşır ve orada iz bırakabilir.
• Bekletme suyu, etikette yazan en yüksek yıkama sıcaklığının üstüne çıkarılmaz. Tekstilde çok sıcak su, oksijeni lifin arasındaki kalıntıya ulaşmadan tüketir ve kumaşa da zarar verebilir.
• 50-60 °C'deki bekletme suyu cildi yakabilir. Eldiven takın, parçayı uzun saplı bir kaşıkla çevirin. Kabı çocukların ulaşamayacağı sabit bir zemine koyun.
• Bekletme kabının kapağını sıkıca kapatmayın. Toz çözünürken gaz çıkarır ve kapalı kapta basınç birikebilir.
• Metal düğme, fermuar ya da kopça taşıyan beyazlarda 2-3 saatlik bekletme metalin çevresinde pas izi bırakabilir. Etiket 40 °C gösterse bile böyle parçalarda süre 30-60 dakikada tutulmalıdır. Bu sürede 2-3 saatlik bekletme kadar belirgin bir açılma beklenmez. Gerekiyorsa metal aksamı sökün ya da parçayı ikinci kez taze suyla bekletin.
• İpek, yün, deri, nubuk, alüminyum, bakır ve ahşap yüzeylerde kullanılmaz.
• Renkli veya baskılı kumaşlarda önce görünmeyen küçük alanda renk testi yapılmalıdır.
• Renkli kumaşlarda uzun süre bekletme yapılmamalıdır.
• 24 saatten uzun bekletme tavsiye edilmez.
• Bebek eşyalarında uygulama sonrası bol durulama yapılmalıdır.

Adım Adım Uygulama: Beyazları En İyi Ne Beyazlatır? Sararma, Grileşme ve Lekede Yöntem Seçimi

1. 1

   Bakım Etiketini Okuyun

   Üzeri çapraz çizili bir üçgen varsa o parça bekletmeye alınmaz, bu işaret parçanın ağartıcıya uygun olmadığını söyler. Etikette yazan en yüksek yıkama sıcaklığı bekletme suyunda da tavandır.

2. 2

   Bekletme Suyunu Hazırlayın

   1 litre suya 1 ölçek Sincabım koyun, tanecik kalmayana kadar karıştırın. Etiket izin veriyorsa 50-60 °C esas alınır.

3. 3

   Parçayı Suya Batırın

   Parçayı uzun saplı bir kaşıkla bastırarak tamamen batırın. Suyun dışında kalan bölge karışımla temas etmez, orada sonuç alınmaz. Suya eldivensiz dokunmayın.

4. 4

   30-60 Dakika Bekletin

   50-60 °C'de hazırlanmış suda 30-60 dakika yeterlidir. Etiket 40 °C diyorsa aynı dozla 2-3 saat bekletilir. Ilık suda oksijen daha yavaş açığa çıktığı için düşük sıcaklıkta doz artırılmaz, bekletme süresi uzatılır. 50-60 °C'lik suda ilk 20 dakikanın sonunda, 40 °C civarındaki suda en az bir saat sonra suya bakın. Su hafif sarımsı döndüyse kalıntı çözülmeye başlamıştır.

5. 5

   Durulayın ve Yıkayın

   Eldiveniniz elinizde kalsın, parça sudan çıktığında hâlâ sıcaktır. Parçayı durulayın, sonra etiketin izin verdiği sıcaklıkta ana deterjanınızla yıkayın.

6. 6

   Sonuca Kuru Kumaşta Bakın

   Parça kuruduktan sonra gün ışığında değerlendirin, ıslak kumaş kalan izi çoğu zaman gizler. Açılma az kaldıysa ikinci bekletme taze hazırlanmış suyla yapılır, ilk sudaki oksijen tükenmiştir. Kuru kumaşta ikinci bekletmeden sonra da tonda değişiklik yoksa sararma büyük olasılıkla kalıcıdır. Tekrarlamak sonucu değiştirmez. 40 °C civarında bekletilen bir parçada bu değerlendirme ancak her bekletmeye 2-3 saat verildiyse geçerlidir.

Sık Sorulan Sorular

İlgili Rehberler