Toz Leke Çıkarıcı Deterjan Ne İşe Yarar?

Toz leke çıkarıcı nasıl çalışır ve nerede durur

Toz leke çıkarıcıların çoğu oksijen bazlıdır ve tepkimeyi başlatan şey sudur. Toz suda çözünmeden lekeye işlemez; kuru hâlde kumaşın üstüne döküldüğünde ise nemin değdiği noktada yerel bir iz bırakabilir. Suda çözündüğünde aktif oksijen, yani lekenin rengini kırabilen serbest oksijen açığa çıkar. Bu oksijen rengi taşıyan molekülü parçalar, renk açılır, kalan madde durulama suyuna geçer. Kimya tarafını ayrıntılı okumak isterseniz oksijen bazlı leke çıkarıcı nedir rehberi bu kısmı anlatıyor. Su ne kadar sıcaksa oksijen o kadar hızlı açığa çıkar. Sincabım'ın tam verimini 50-60 °C'de ölçtük, 30 °C'nin altında ise gözle görülür bir etki bulamadık. Ambalajlarda ve arama sonuçlarında sık geçen düşük ısıda da etkili ifadesi tam burada eksik kalıyor: serin suda bir şeyler olur, ama aynı iz aynı sürede açılmaz. 50-60 °C'de 30-60 dakikada açılan bir çay izi için 40 °C civarındaki suda 2-3 saat beklememiz gerekti. Yine de etiketteki en yüksek yıkama sıcaklığı esas alınır, telafi süreyle yapılır. Peki bu toz hangi lekede işe yarar? Elinizdeki iz bir renk lekesiyse doğru üründesiniz: çay, kahve, kırmızı şarap, meyve suyu ve salça bu gruptan. Ter, kan, süt ve mama karışık lekedir; protein tarafı soğuk suda çitilemeyle gevşer, geride kalan sarımsı rengi de toz açar. Yağ lekesinde sıra terstir. Önce sıvı bulaşık deterjanıyla yağı ayrıştırmak gerekir, çünkü oksijen yağ filminin altındaki renge kolay ulaşmaz. Pas ve kireç ise mineral kalıntıdır, asit ister; bu tozdan sonuç beklenmez. Çoğu mürekkepte de belirgin bir açılma beklemeyin. Makinede kullanmak ayrı bir karar. Ana yıkamada deterjan gözüne 1/2 ölçek destek dozu yeterlidir, çünkü ürün yıkama suyunun tamamına yayılır. Yayvan ve hafif kirde, yaka kirinde, genel donuklukta bu doz çoğu zaman işi görür. Tek bir noktaya oturmuş koyu izde ise genellikle yetmez, sebebi de iki tane. Birincisi sıcaklık: renkli ve hassas programlar 30-40 °C'de kalır, yani tozun tam verim verdiği aralığın altında. İkincisi temas süresi. Makinede toz lekeyle dakikalarca temas eder, oysa oturmuş bir iz saatler ister. Kabaca söylenirse makine tarafı bakım, bekletme tarafı onarımdır.

Leke tazeyken ne değişir

Leke yeni düştüyse işin çoğu ürüne sıra gelmeden bitebilir. Kumaşın yüzeyinde duran bir çay ya da meyve izinin büyük kısmını soğuk suyun alması olağandır. Geriye bekletmeye kalan parça da kısa sürede açılır.

1. Fazlasını sıyırın: Kuruyan salçayı, mamayı ya da katı kalıntıyı kaşığın tersiyle veya bir kartın kenarıyla alın. Ovmayın: ovmak lekeyi liflerin arasına iter, ince kumaşta o noktada tüylenme de bırakabilir.
2. Suyu lekenin arka yüzünden verin: Taze lekede soğuk durulamayı parçayı ters çevirerek yapın. Leke böylece kumaşın içinden geçmek yerine girdiği yönden çıkar, bu da izin yayılmasını azaltır.
3. Bekletmeyi geceye taşımayın: Taze bir izde sonucu çoğu zaman ilk kontrolde alırsınız. Gece boyu beklemenin fazladan bir katkısı beklenmez; renkli parçada ise boya kaybı ihtimalini büyütür.

Kurumuş ve bir kez yıkanmış lekede ne değişir

Yıkandığı hâlde çıkmayan bir izde yöntem aynı kalır. Büyüyen şey süre ve tekrar sayısıdır, bir de beklenti değişir. Kuruyup oturmuş bir leke ilk bekletmede çoğu durumda tamamen gitmez; birkaç ton açılması olağandır ve ikinci bekletmeyi haklı çıkarır. Hangi noktada durmanız gerektiğini yıkandığı hâlde çıkmayan leke rehberinde ayrıca bulabilirsiniz.

1. Süreyi uzatın, sıcaklığı zorlamayın: Etiketi 40 °C ile sınırlı bir parçada süre 2-3 saate uzatılmalıdır. 50-60 °C'de 30-60 dakikada gördüğünüz açılmayı o suda ancak bu sürede yakalarsınız. Suyu etiketin üstüne ısıtmayın; kumaş çekebilir ya da rengini verebilir, kazandığınız zaman bu riski karşılamaz.
2. İki bekletmeden sonra durun: Arka arkaya iki bekletmenin sonunda izde hiç açılma yoksa aynı yolla devam etmeyin. O leke ya ısı görmüştür ya da oksijenin açmadığı bir türdendir. Pas, kireç ve çoğu mürekkep bu ikinci gruba girer.
3. Beyaz pamukluda güneşi kullanın: Bekletmeden sonra kalan sarımsı rengi, parçayı ıslakken doğrudan güneşe sererek açabilirsiniz. Parça renkli ya da baskılıysa güneş yerine gölge seçilir, çünkü güneş kumaşın kendi rengini de soldurabilir.
4. Isı görmüş izde beklentiyi düşürün: Kurutucudan geçmiş ya da ütülenmiş bir parçada leke büyük ölçüde kumaşa yerleşmiş sayılır. Bekletme onu soluklaştırabilir, ama başa döndürmesi beklenmez.

Yüzey ve kumaş uyarıları

• Bekletme suyu 50-60 °C'de sıcaktır. Elinizi suya daldırmayın; parçayı uzun saplı bir kaşıkla bastırıp çevirin, kontrolü de su ılıdıktan sonra yapın. Kabı çocukların erişemeyeceği bir yerde tutun.
• Oksijen bazlı tozla klorlu çamaşır suyunu aynı kapta birleştirmeyin. İkisinden birini seçin.
• Tozu kuru kumaşın üstüne dökmeyin, önce suda tanecik kalmayana kadar çözün.
• Renkli ve baskılı parçaları bekletme suyuna sokmadan önce renk testi yapın.
• Leke yerinde duruyorken kurutucu ve ütü kullanmayın. Kuru ısı, çıkmamış lekenin kumaşa kalıcı olarak yerleşmesine yol açabilir.
• 24 saatten uzun bekletme önerilmez.
• Lekeli parçayı yumuşatıcıyla yıkamayın. Yumuşatıcı lifi kapladığında bekletme suyu lekeye geç ulaşır.
• İpek, yün, deri, nubuk, alüminyum, bakır ve ahşap yüzeylerde kullanılmaz.
• Renkli kumaşlarda uzun süre bekletme yapılmamalıdır.
• Bebek eşyalarında uygulama sonrası bol durulama yapılmalıdır.

Adım adım uygulama

1. 1

   Lekeyi önce soğuk suyla durulayın

   Bekletmeye geçmeden önce gevşeyen kısmı soğuk suyla akıtın. Leke protein içeriyorsa bu adım atlanmamalıdır: ılık bekletme suyu kalan proteini kumaşa sabitleyebilir.

2. 2

   Bekletme suyunu 50-60 °C'de kurun

   Kabı 50-60 °C sıcaklıktaki suyla doldurun. Etiket bundan düşük bir derece gösteriyorsa etikete uyulur, telafi süreyle yapılır. 1 litre suya 1 ölçek Sincabım'ı tanecik kalmayana kadar karıştırarak çözün. Serin suda toz geç çözünür; karıştırmadan bırakılırsa dibe çöker.

3. 3

   Renkli parçayı suya sokmadan önce test edin

   Bir iç dikişi ya da etek ucunu hazırladığınız çözeltiyle nemlendirin, birkaç dakika bekleyin, üstüne beyaz bir bez bastırın. Beze renk geçtiyse o parçayı bekletmeyin; soğuk durulama ve normal yıkamayla ilerleyin.

4. 4

   Parçaları kapta serbest bırakın

   Kap, parçaların suda dönebileceği kadar geniş olsun. Üst üste sıkışan yerlerde çözelti kumaşa eşit ulaşmaz, iz de kısmen açılır. Parçayı bastırmanız ya da çevirmeniz gerekirse uzun saplı bir kaşık kullanın.

5. 5

   İlk kontrolü bir saat sonra yapın

   Bir saat dolunca parçayı çıkarın ve ıslakken bakın. İz açılmaya başladıysa suya geri koyun. Hiç değişmediyse suyu ısıtmayın, süreyi uzatarak ilerleyin.

6. 6

   Yıkamayı etiketteki programda yapın

   Bekletmeden çıkan parçayı ana deterjanla kendi programında yıkayın. Lekeli parçaları ayrı bir yükte yıkarsanız renk ve koku geçişini de önlemiş olursunuz.

7. 7

   Ek durulama seçin, kararı kuru kumaşta verin

   Bekletmede çözünen kalıntı suda asılı kalır ve tek durulamanın onu her zaman alması beklenmez. Islak kumaş olduğundan temiz görünür; bu yüzden son kararı parça kuruduktan sonra gün ışığında verin.

Sık sorulan sorular

İlgili rehberler