Oksijen Bazlı Leke Çıkarıcı Nerelerde Kullanılmaz?

Kapsam dışı yüzeylerin ortak noktası

Toz suda çözündüğünde iki şey birden olur. Aktif oksijen açığa çıkar ve lekenin renk veren yapısını parçalar. Aynı anda çözelti alkali hâle gelir. Kapsam dışı malzemelerin çoğu listede birinci özellik yüzünden değil, ikincisi yüzünden bulunur. Sorun ürünün aşındırıcı olması değil, çözeltinin alkali olmasıdır. Alkaliye dayanmayanlar da bellidir: hayvansal lif taşıyan yün, ipek ve deri bir grup, kaplamalı ve gözenekli yüzeyler ikinci grup. "Tavada leke çıkarıcı kullanılır mı" sorusuna çoğu yerde tek bir cevap veriliyor. Oysa aynı mutfakta duran iki tava bu soruya iki ayrı cevap verir. Paslanmaz çelik bir tavanın dibinde kalan yanık bu ürünün kapsamındadır. Yapışmaz kaplamalı tavada aynı yanık için ürün kullanılmaz. Kararı belirleyen, tavanın ne kadar kirli olduğu değil neyden yapıldığıdır. Aradaki farkı kendi kullanımımızda da gördük. Paslanmaz çelik bir termosun içinde biriken çay kahverengiliği ovulmadan, dakikalar içinde çıktı. Kir yüzeyin üstünde durduğu için çözeltinin malzemenin içine işlemesini beklemek gerekmedi. Tekstilde durum tersinedir ve bekletme kısaltılamaz, çünkü oksijenin lifin arasına yerleşmiş lekeye ulaşması zaman ister.

Mutfakta ve sert yüzeyde sınır nereden geçiyor

Mutfak eşyasında karar malzemeye bakılarak verilir. Eşyanın üstünde malzemesi yazmıyorsa iç yüzeyi yol gösterir. Düz, mat ve sürekli bir katmanla kaplı her tava kaplamalı gruptadır, adı ister teflon ister granit olsun.

1. Yapışmaz kaplama (teflon, granit, seramik kaplama): Kullanılmaz. Alkali çözeltinin, kaplamayı metale bağlayan katmanı zayıflatması beklenir. Kaplama bir kez yerinden ayrıldıktan sonra temizlikle geri gelmez. Bu yüzden tavada leke çıkarma kararında üretici talimatı esas alınır.
2. Alüminyum ve bakır: Bu iki metal alkali çözeltiyle temasta önce matlaşır, temas uzadıkça kararır. Yüzeydeki değişimin temizlikle geri alınması beklenmez. Cezve, alüminyum tencere ve bakır kap aynı gruptadır ve hiçbirinde kullanılmaz.
3. Ahşap: Kullanılmaz. Islanan ahşabın lifi kabarır. Üstündeki vernik ve renk katmanı bu temastan zarar görebilir, kuruma sonrasında yüzeyde pürüz kalması olağandır. Kesme tahtasında ve ahşap saplı gereçte de aynı sınır geçerlidir.
4. Mermer, traverten ve doğal taş: Kullanılmaz. Gözenekli yüzey çözeltiyi içine çeker. Cila, koruyucu emdirme ve reçine dolgular bundan zarar görebilir, parlak yüzeyde matlaşma görülebilir. Doğal taşta taşa özel, nötr (ne asidik ne bazik) ürünler kullanılır.
5. Paslanmaz çelik, cam, sırlı seramik ve porselen: Bu grup ürünün kendi yüzeyidir. Çay ve kahve kahverengiliği, yanmış yağ ve yemek kalıntısı burada çoğu durumda ovmadan gevşer. Sırsız ya da sırı çatlamış seramikte aynı sonuç beklenmez, çünkü sırın altındaki gövde gözeneklidir.

Yüzey uygun olsa bile açılmayan lekeler

Yüzey uygunsa sıra lekenin kendisine gelir. Oksijen bazlı toz organik ve renkli lekelerde çalışır: çay, kahve, meyve, çimen, ter sararması, yemek ve küf. Bir grup leke ise tamamen başka bir kimyanın konusudur ve bu ürünle denenmesi yalnızca zaman kaybettirir.

1. Kireç: Kireç mineral bir birikintidir, oksitlenecek bir rengi yoktur. Aktif oksijenin burada sonuç vermesi beklenmez. Kireci çözen, sirke gibi asit esaslı ürünlerdir.
2. Pas: Pas bir metal oksittir, yani zaten oksitlenmiş hâldedir. Oksitleyici bir ürünle çözülmez. Pas için asit esaslı özel sökücüler gerekir.
3. Mürekkep, kalıcı boya ve oje: Bu lekelerin renk maddesi çözücüyle taşınır. Suda çözünen bir karışımın o maddeyi kaldırması beklenmez, kumaşta lekeyi yayması ise sık görülür.
4. Silikon ve mum: İkisi de yüzeyde fiziksel bir tabaka bırakır ve kimyasal çözünme bu tabakada sonuç vermez. Silikonun mekanik olarak kazınması, mumun ısıyla emdirilmesi gerekir.
5. Plastikte ve beyaz eşyada sararma: Burada bir leke yoktur. Malzemenin kendisi ışık ve ısıyla zamanla değişmiştir. Yıllanmış plastikte ve akrilikte leke çıkarıcı o rengi geri getirmez.

Yüzey ve kumaş uyarıları

• Çözeltiyi alüminyum tencerede ya da bakır kapta hazırlamayın. Çamaşırın kendisi kapsam içinde olsa bile kabın metali matlaşabilir, temas uzarsa kararır. Cam, plastik ya da paslanmaz çelik bir kap kullanın.
• Yapışmaz kaplamada dozu düşürmek ya da süreyi kısaltmak sınırı değiştirmez, yüzey yine kapsam dışındadır.
• Tozu doğrudan yüzeye dökmeyin. Önce suda tamamen çözülmesi beklenir.
• Görünmeyen bir noktada deneme, kumaş için geçerli bir yöntemdir. Mermer, traverten ve ahşap gibi gözenekli yüzeylerde çözelti içeri gittiği için yüzeysel bir deneme güvenilir sonuç vermez.
• Klorlu çamaşır suyuyla aynı suda ya da art arda kullanmayın.
• Renkli veya baskılı kumaşlarda önce görünmeyen küçük alanda renk testi yapılmalıdır.
• 24 saatten uzun bekletme tavsiye edilmez.
• Bebek eşyalarında uygulama sonrası bol durulama yapılmalıdır.

Adım adım uygulama

1. 1

   Malzemeyi belirleyin

   Elinizdeki parçanın ne olduğunu netleştirin: kumaş mı, metal mi, ahşap mı, doğal taş mı, kaplamalı bir yüzey mi? Kapsam dışı malzemeler bu aşamada elenir.

2. 2

   Etiketi ve üretici talimatını okuyun

   Kumaşta bakım etiketi, mutfak eşyasında üretici talimatı esas alınır. Yalnızca kuru temizleme, apre ya da özel kaplama uyarısı varsa devam edilmez.

3. 3

   Leke türünü ayırın

   Organik ve renkli bir lekeyle mi karşı karşıyasınız, yoksa kireç, pas, mürekkep, oje ya da mumla mı? Cevap ikinci gruptaysa yüzeyin uygun olması sonucu değiştirmez.

4. 4

   Eşleşmiyorsa aracı değiştirin

   Kireç ve pasta asit esaslı, mürekkep ve ojede çözücü esaslı bir ürüne geçin. Süreyi uzatmanın sonucu değiştirmesi beklenmez, buna karşılık yüzeyi yıpratabilir.

5. 5

   Uygun yüzeyde renk testiyle başlayın

   Renkli ve baskılı kumaşta görünmeyen bir noktada deneyin. Kararı kumaş kuruduktan sonra verin, çünkü ıslak kumaşta renk olduğundan koyu görünür.

Sık sorulan sorular

İlgili rehberler