Sararmış Beyazlar Nasıl Beyazlatılır?

Beyazlar Neden Sararır, Dolapta Sararma Nereden Gelir

Beyazı sarartan nedenler çoğu zaman tek başına değil, birlikte etkili olur. En sık rastlananı, her yıkamada liflerin arasında azar azar biriken deterjan ve yumuşatıcı kalıntısıdır. İyi durulanmamış ter ve vücut yağı bu kalıntıyla birlikte kumaşta kalır ve zamanla koyulaşıp sarıya dönebilir. Sert suyun kireci sarı tonun kaynağı sayılmaz, ancak kumaşın matlığını artırabilir. Ter ve vücut yağından gelen sarılık kumaşa yayılmaz. Koltuk altında, yakada ve kol ağzında toplanır ve düşük sıcaklıkta yıkandıkça koyulaşma eğilimi gösterir. Beyaz gömlekte sararmanın çoğunlukla yakadan başlamasının nedeni budur. Bu bölgeler bekletmeden önce ayrı bir hazırlık gerektirir. Ayrıntılar koltuk altı sararması ve yaka ve kol lekesi rehberlerimizde yer alıyor. Dolapta sararma ise fark edilmeden ilerler. Yıkanıp kaldırılan beyazın liflerinde gözle görülmeyecek kadar az ter, vücut yağı ya da deterjan kalmış olabilir. Kumaş aylarca beklerken bu kalıntı havayla tepkimeye girip koyulaşabilir. Yazın kaldırılan beyaz kazakların ya da yılda birkaç kez serilen masa örtülerinin temiz görünerek kaldırıldıkları hâlde sarı çıkmasının sık rastlanan nedeni de budur. Dolap kokusuyla birlikte gelen, soluk ve kumaşa eşit dağılmış bir sarılık genellikle bu gruba girer. Emek vermeden önce basit bir karşılaştırma yapılabilir. Yaka bandının, etek ucunun ya da kol ağzının katlı yerini açın ve iç yüzle dış yüzü gün ışığında yan yana getirin. Kapalı kalan iç yüz belirgin biçimde daha açıksa sarılık büyük olasılıkla kumaşın havayla ve kullanımla temas eden kısmında oluşmuştur. Böyle bir parçada bekletmeden sonuç alma olasılığı daha yüksektir. İki yüz aynı tondaysa lifin kendi rengi değişmiş olabilir. Bu karşılaştırma kesin bir kural değildir, ancak birkaç sararmış parça arasından emeğin hangisine verileceğini seçmeyi kolaylaştırır. Beyaz sarı değil de kurşuni ve donuk görünüyorsa sorun sararma değil, grileşmedir. Grilik çoğunlukla durulanamayan deterjan ve yumuşatıcı kalıntısından ya da başka parçalardan geçen boyadan kaynaklanır. Yeni başlamışsa yıkama düzenini değiştirmek çoğu zaman yeterlidir. Aylar içinde birikmiş grilikte ön bekletme de gerekir. Bu durumun ayrıntıları grileşen beyazlar rehberimizde yer alıyor. Hem sarı hem gri görünen bir beyazda iki sorun birlikte vardır ve gri kısım için yıkama düzeni de değiştirilmelidir. Klorlu çamaşır suyu (sodyum hipoklorit) sarı tonu hızla bastırır, ancak düzenli kullanıldığında pamuk lifini yıpratabilir. Ter sarılığında ise klor terdeki proteinle tepkimeye girerek lekeyi koyulaştırabilir. Yıllarca çamaşır suyuyla yıkanmış pamukta görülen donuk sarı ton çoğunlukla bu yıpranmadan kaynaklanır ve geri döndürülmesi genellikle zordur. Oksijen bazlı bir ürün olan Sincabım kalıntıdan gelen sarılığı oksitleyerek hafifletir. Bu yol daha yavaştır ve daha uzun bekletme gerektirir.

Sararmayı Yeni Fark Ettiyseniz

Sarılık yeni belirdiyse ve parça sarıyken ütülenmemişse kalıntı büyük olasılıkla lifin yüzeyine yakındır. Bu aşamada tek bir bekletmede belirgin bir fark görülebilir. Sonuç kuru kumaşta değerlendirilmelidir. Sarı parça ütülenir ya da kurutma makinesinde yüksek ısıda kurutulursa kalıntı life sabitlenebilir ve sonrasında tonun bekletmeyle açılması çok daha zorlaşır.

1. Ütüyü ve Sıcak Kurutmayı Erteleyin: Parça istenen tona gelene kadar ütülenmemeli ve kurutma makinesinin yüksek ısılı programı kullanılmamalıdır. Isı, sarılığı oluşturan kalıntıyı life sabitleyebilir.
2. Ter Bölgesini Önce Soğuk Suyla Durulayın: Sarılık koltuk altında ya da yakada toplanmışsa o bölgeyi bekletmeden önce akan soğuk suyun altında durulayın. Yüzeydeki terin sıcak suya girmeden alınması lekenin koyulaşma riskini azaltır.
3. Parçayı Bekletin: Parçanın tamamını, litresine 1 ölçek Sincabım çözülmüş suda bekletin. Suyun sıcaklığı ve bekletme süresi, bakım etiketinin izin verdiği dereceye göre belirlenir.
4. Yumuşatıcı Gözünü Boş Bırakın: Yumuşatıcı lifleri ince bir tabakayla kaplar ve bu tabaka sonraki yıkamalarda kalıntının kumaşta tutunmasını kolaylaştırır. Sararma geçene kadar yumuşatıcı kullanılmamalıdır.

Yıllanmış ya da Dolapta Aylarca Beklemiş Sararma

Uzun süre dolapta kalmış ya da sarıyken defalarca ütülenmiş bir beyazda çoğunlukla iki durum üst üste bulunur: life yerleşmiş kalıntı ve ısıyla sabitlenmiş ton. Bekletme suyunun rengi, hangisinin ağır bastığı konusunda fikir verir. Bekletme süresi suyun sıcaklığına göre belirlenir ve düşük sıcaklıkta belirgin biçimde uzar.

Sert suyun aktığı evlerde kireç de bu kalıntıyla birleşir. Sincabım'ın bekletme suyu kireci çözmez ve kireçle birleşmiş kalıntıyı ancak kısmen azaltabilir. Böyle bir evde kalıcı iyileşme için yıkamada doğru doz ve iyi durulama esas alınmalıdır.

1. Suyun Rengine Bakın: Su 50-60 °C ise ilk 20 dakikanın sonunda, 40 °C civarındaysa en az 1 saat sonra suyun rengine bakın. Su hafif sarımsı döndüyse kalıntı büyük olasılıkla çözülmeye başlamıştır. Bu durumda süreyi 60 dakikaya, 40 °C'deki suda 3 saate kadar uzatmak anlamlıdır. Su berrak kaldıysa daha uzun beklemek genellikle sonucu değiştirmez.
2. İkinci Bekletmeyi Taze Karışımla Yapın: İkinci bekletme gerekiyorsa kullanılmış su dökülmeli ve karışım yeniden hazırlanmalıdır. İlk parça karışımın etkisinin büyük bölümünü tüketmiş olur. Aynı suya bırakılan ikinci parça çoğu zaman yalnızca ılık suda beklemiş olur.
3. İkinci Bekletmeden Sonra Değişim Yoksa Bırakın: Kuru kumaşta ikinci bekletmeden sonra da tonda değişiklik görülmüyorsa kumaş büyük olasılıkla kalıcı olarak sararmıştır. Bu noktadan sonra işlemi tekrarlamanın sonucu değiştirmesi beklenmez. 40 °C civarında bekletilen parçada bu değerlendirme ancak her bekletmeye 2-3 saat verildiyse geçerlidir.

Yüzey ve Kumaş Uyarıları

• Bekletme suyu 50-60 °C'de yakıcıdır. Elinizi suya daldırmayın. Parçayı uzun saplı bir kaşıkla bastırıp çevirin ve kabı sabit bir zemine yerleştirin. Süre dolduğunda suyun soğumasını beklemeden parçayı yine kaşıkla soğuk su dolu ikinci bir kaba ya da lavaboya aktarın ve elle tutmadan önce üzerine bol soğuk su dökün. Karışımla çalışırken eldiven takılmalıdır. Bekletme kabı çocukların ve evcil hayvanların erişemeyeceği bir yerde durmalıdır.
• Bekletme kabı sıkı kapanan bir kapakla kapatılmamalıdır. Çözünen toz gaz çıkarır ve kapalı kapta basınç birikir.
• Sincabım klorlu çamaşır suyuyla ya da klorlu herhangi bir ürünle aynı suda veya art arda kullanılmaz. Bu karışım tehlikeli gaz açığa çıkarabilir.
• Toz kumaşın üzerine doğrudan dökülmemelidir. Çözünmemiş tanecik kumaşın tek bir noktasında yoğunlaşır ve orada iz bırakabilir.
• Metal düğme, fermuar ya da kopça taşıyan beyazlarda uzun bekletme metalin çevresinde pas izi bırakabilir.
• Bazı sentetik beyazlar, özellikle naylon (poliamid), güneş ışığında sararabilir. Güneşte kurutma pamuklu beyazlar için önerilir, sentetik parçalar gölgede kurutulmalıdır.
• İpek, yün, deri, nubuk, alüminyum, bakır ve ahşap yüzeylerde kullanılmaz.
• Renkli veya baskılı kumaşlarda önce görünmeyen küçük alanda renk testi yapılmalıdır.
• Renkli kumaşlarda uzun süre bekletme yapılmamalıdır.
• 24 saatten uzun bekletme tavsiye edilmez.
• Bebek eşyalarında uygulama sonrası bol durulama yapılmalıdır.

Adım Adım Uygulama: Sararmış Beyazlar Nasıl Beyazlatılır?

1. 1

   Beyazları Ayırın

   Renkli ve koyu parçaları tamamen ayırın. Tek bir renkli çorap bile bekletme suyuna boya verebilir ve bu boya beyazın üzerinde kalabilir.

Sık Sorulan Sorular

İlgili Rehberler